سخن گوهربار : حكمت 193راه به كار گرفتن قلب (اخلاقى، علمى، تربيتى) وَ قَالَ [عليه السلام] إِنَّ لِلْقُلُوبِ شَهْوَةً وَ إِقْبَالًا وَ إِدْبَاراً فَأْتُوهَا مِنْ قِبَلِ شَهْوَتِهَا وَ إِقْبَالِهَا فَإِنَّ الْقَلْبَ إِذَا أُكْرِهَ عَمِيَ . و درود خدا بر او ، فرمود : دل ها را روى آوردن و پشت كردنى است ، پس دل ها را آنگاه به كار وا داريد كه خواهشى دارند و روى آوردنى ، زيرا اگر دل را به اجبار به كارى وا دارى كور مى گردد.
منوی سایت
آموزش همگانی

معاونت آموزشی بنیاد نهج البلاغه استان اردبیل  از عموم علاقمندان محترم آموزش نهج البلاغه دعوت می نماید  برابر برنامه اعلام شده در منو آموزش همگانی در این محافل حضور داشته باشند.

آدرس ایمیل های مدیران بنیاد

مدیر بنیاد

manager at bnda . ir

bonyad.ard@gmail.com

معاونت فن آوری اطلاعات

admin at bnda . ir

معاونت پژوهشی

research at bnda .ir

معاونت آموزشی

education at bnda .ir




معرفی کتاب منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه

معرفی مولف :

نام و القاب و انساب : مرحوم میرزا حبیب الله هاشمی خویی که از ایشان به «میرزا حبیب الله» یاد می کنند در کتاب های تراجمی به نام «میرحبیب الله» مشهور هستند ، فرزند سید محمد معروف به «امین الرعایا» فرزند سید هاشم فرزند سید عبدالحسین هاشمی موسوی خویی است . «منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغه»  مهم­ترین تألیف ایشان است که در اینجا به معرفی آن می پردازیم.

 ساختار شناسی کتاب :

کتاب به سه بخش مقدمه مصحح ، دیباچه ، و متن اصلی شرح تقسیم می شود .

   در دیباچه که قسمت بیشتری از جلد یک را به خود اختصاص داده است خطابه مولف، انگیزه های تألیف و ویژگی های شرح از زبان مولف، بخش هایی از زندگی امام علی (ع) و ویژگی های خاص حضرت، ترجمه مختصری از سید رضی آورده شده است.

 این دیباچه مقدمه مفصلی از مباحث ادبی و بلاغی دارد که از نظر مولف قبل از ورود به شرح دانستن آن ها لازم است. در این مقدمه اقسام چهارگانه لفظ، انواع دلالات لفظ، لفظ مفرد و اقسام آن، اقسام لفظ مرکب، حقیقت و مجاز، تشبیه و ارکان آن، استعاره و انواع آن، کنایه و محسنات بدیعیه به تفصیل توضیح داده شده است و برای هرکدام از موارد به عنوان شاهد مثال قسمت هایی از سخنان حضرت (ع) را آورده است. این مقدمه به قدری مفصل است که می تواند به عنوان یک کتاب مجزا در زمینه بلاغت مورد استفاده قرار بگیرد .

 انگیزه تألیف از زبان مولف :

با توجه به سخنان میرزا حبیب الله در دیباچه می توان به این نتیجه رسید که انگیزه اصلی مولف عدم وجود شرح کامل و بدون نقصی است که توانسته باشد به روح و باطن سخنان حضرت(ع) دست پیدا کند.

ویژگی های شرح :

   مرحوم خویی در دیباچه قسمتی را به بیان مشخصات شرح خود اختصاص داده است و ویژگی­های شرح را این گونه بیان می­کند:

   ابتکار اعداد و ارقام برای هر خطبه ، مرحوم خویی برای هر یک از خطبه هایی که شرح می کند عدد قرار داده است تا از تکرار جلوگیری کند به این ترتیب که اگر مسأله ای در ذیل یک خطبه بیان شد و ذکر آن مسأله برای شرح خطبه ی دیگری هم لازم بود ارجاع می دهد به شماره خطبه ای که آن مطلب در آنجا بیان شده و مجددا آن مطلب را تکرار نمی کند .

   تقطیع خطبه به فصول مختلف، مرحوم خویی هنگام شرح، تمام خطبه را به یکباره بیان نمی­کند بلکه خطبه را تقسیم می­کند به اجزای کوچک­تر که به آنها فصل می­گوید و بعد هر فصل را به طور جداگانه شرح می­کند .

   تقسیم شرح خطبه ها به قسمت های مختلف، شرح مرحوم خویی دارای اجزای ثابتی است که در تمام طول شرح آنها را حفظ می کند که شامل اللغه، الاعراب، المعنی، و ترجمه می شود ، توضیح این قسمت ها به طور مفصل خواهد آمد .

  استفاده از روش شرح مزجی، به این ترتیب که وقتی مخاطب شرح را می خواند احساس گسستگی نکند یعنی سخنان حضرت(ع) با سخنی که مولف می آورد هماهنگ و همراه است و از هم گسسته نیست، به طوری که خواننده احساس می کند که با یک سخن سر و کار دارد. مرحوم خویی بعد از اینکه این ویژگی را برای شرح خود ذکر می کند عذرخواهی کرده و می­گوید: «سخن ما کجا و سخن امیر المومنین علیه السلام کجا، که اینها همراه و همدوش پیش بتازند».

   هر جا ابن ابی الحدید در شرحش به اشتباه رفته است نظر او را آورده و به نقد آن پرداخته و صحیح آن را بیان می کند .

   ذکر اسناد  خطبه ها از کتاب های مهم جوامع حدیثی شیعه به غیر از آن طرقی که سید رضی آورده است .

توضیح قسمت های مختلف شرح :

همان طور که گفته شد مرحوم خویی در شرح خود از یک سبک و سیاق واحد استفاده کرده است که در تمام طول شرح این سبک را حفظ کرده ، به طور کلی شرح شامل قسمت های زیر می باشد:

   ذکر سند، قبل از آوردن خطبه مورد نظر سند آن از یکی از کتاب­های حدیثی شیعه آورده می­شود و چه بسا از چند کتاب سند آورده است .

   ذکر قسمتی از خطبه که قصد شرح آن را دارد با عنوان فصل .

   بررسی نکات صرفی کلمات مشکل خطبه تحت عنوان «اللغة» که به عنوان شاهد مثال در این بخش از آیات قرآن فراوان استفاده کرده است .

   بررسی نکات نحوی و بلاغی خطبه تحت عنوان «الاعراب» در این بخش به نکات بلاغی سخنان بسیار اهتمام می ورزد .

   بیان شرح خطبه تحت عنوان «المعنی» در این قسمت تکیه اصلی مولف برای شرح به آیات قرآن و احادیث ائمه اطهار(ع) است. و متناسب با موضوع احادیث را بیان می­کند. از بین شروح گذشتکان از شرح ابن میثم هم کمی استفاده می­کند. از اشعار گذشتکان هم گاهی استفاده کرده است.

   ترجمه خطبه به فارسی .

   در پایان ترجمه خطبه را به فارسی روان بیان می کند .

   قسمت هایی هم در شرح دیده می شود که به تناسب و اقتضای موضوع اضامه می شود شامل :

  روایت خطبه مورد بحث با سند دیگر و با کمی اختلاف ، مثلا ممکن است خطبه ای مشابه خطبه مورد نظر در یکی از کتب روایی آمده باشد ولی کامل تر یا ناقص تر از خطبه ای باشد که شریف رضی آورده است ، مرحوم خویی این خطبه را تحت عنوان « تکمله» به صورت کامل می آورد

   ذکر نکات تاریخی که دانستن آنها به فهم بهتر مطالب کمک می کند تحت عنوان «تذییل» .

   بیان نکات جالب و قابل توجه از شارحین گذشته تحت عنوان « تبصره» .

online cvs coupons go cvs 25 off coupon
free coupon sites ipostyouread.com rite aid krazy coupon lady
viagra online go viagra gel
تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به بنیاد نهج البلاغه اردبیل میباشد